BURGER BEGROTING

COMMUNITY BUILDING

DEMOCRATISCHE VERNIEUWING

BRIDGING THE GAP

COCREATIE PARTICIPATIE

Cooperatieve Wijkraad Oosterpark- Groningen, is een onnederlandse manier van cooperatief besturen

De gemeente Groningen heeft het aangedurfd om een nieuw soort wijkraad op te zetten: een cooperatieve. Een wijkraad met daarin 11 bewoners en 6 raadsleden, die de beslissingen voor de wijk samen nemen.

Wat zou er gebeuren als we beslissingen en daarmee de invloed weer dichterbij mensen brengen? Dat mensen zich weer ‘eigenaar’ van hun eigen straat, buurt en wijk laten voelen? Dat we ons realiseren dat er behoefte is en steeds meer ontstaat naar een nieuw model van lokaal bestuur. Een model dat verder gaat dan stemmen, of zoals steeds vaker: niet meer stemmen. Een model dat uitgaat van het versterken van elkaar en minder reactief is.

Een manier om dit te bereiken is een ‘cooperative council ‘ ofwel een coöperatieve gemeenteraad met een vertegenwoordiging van lokale politici en inwoners. Met gelijkwaardige invloed en zeggenschap. In Engeland zijn ze al bezig met deze vorm van gezamenlijk beslissen, zie het ‘Innovation Network Cooperative Councils’ (www.coopinnovation.co.uk) en/of http://youtube.be/LMh77gw9WQ8

Ze gaan in Engeland uit van een aantal principes: inwoners worden niet uitgenodigd op basis van expertise of netwerk. Nee, alle inwoners zijn experts als het om hun eigen wijk gaat omdat ze er wonen. Deelnemers worden verkozen door middel van loting, voor een afgesproken periode, waarna gerouleerd wordt zodat steeds meer wijkbewoners betrokken worden en invloed krijgen. Daarnaast gaat men uit van een gelijkwaardige informatiepositie. Met andere woorden: zowel lokale politici als inwoners hebben toegang tot dezelfde, begrijpelijke informatie over de te bespreken onderwerpen. En ten slotte hoort bij beslisrecht ook budgetrecht dat wat coöperatief besloten wordt ook coöperatief wordt betaald.

En nu Oosterpark, Groningen. Want wat onder andere in Londen kan, kan nu ook in Groningen kunnen, ondanks dat de lokale democratie in Nederland anders is ingericht. 

Vanaf januari is er een Cooperatieve Wijkraad Oosterpark, waarin lokale politici en gelote wijkbewoners op wijkniveau beslissingen nemen. Zij kunnen beslissen over alle zaken die op het niveau van een wijk spelen en kunnen worden aangepakt. Niet alleen is de Cooperatieve Wijkraad  inhoudelijk beslissingsbevoegd, maar heeft ook budgetbevoegdheid. 

Rode Wouw verzorgt het startprogramma en de begeleiding voor deze volstrekt nieuwe vorm  van lokaal besturen.

Cooperatieve Wijkraad


Voor meer informatie: joophofman@rodewouw.nl

Burgerbegroting Antwerpen 

IIn Januari 2014 stelde schepen Willem Frederik Schiltz van Antwerpen aan Joop Hofman de vraag of de Rode Wouw mee wilde helpen met het ontwerpen en invoeren van iets heel nieuws: een burgerbegroting. Op 15 juni van dat jaar opende het VRTjournaal van 8 uur met “iets heel nieuws. In Antwerpen beslissen honderden burgers vandaag over de begroting van de gemeente”.
Inmiddels is Antwerpen aan de vierde ronde toe. Elk jaar groeit de deelname en word het samenstelling diverser. Meer dan 2000 Antwerpenaren doen op allerlei bijeenkomsten mee.

Overal anders met een snuifje Antwerpen

De vraag die 5 maand eerder aan Rode Wouw werd gesteld luidde: “maak een ontwerp voor het uitvoeren van het proces van burgerbegroting in de wijken van het district Antwerpen volgens de kwaliteitscriteria, en stel een leerprogramma op voor medewerkers en voeren dat uit.” In een dynamische werkgroep van 7 mensen is dat geflikt: ontwerpen, vragen stellen, begroting doorakkeren en vertalen, oefenen en veel oefenen, werkvormen bedenken, intrainen medewerkers. En ondertussen werd er achter de schermen gewerkt aan het vrij maken van 10% van de bestaande begroting ten behoeve van de burgerbegroting.

Burgerbegroting Antwerpen is inmiddels een begrip en een inspirerend voorbeeld geworden voor Nederland. Vele Nederlandse gemeenten dalen af naar de stad aan de Schelde om te zien en horen hoe deze democratische vernieuwing nu echt werkt. En het is te merken aan de werkvormen die in Nederland gebruikt worden. Overal anders maar allemaal met een snuifje Antwerpen er in. Het ontwerpproces van de Antwerpse burgerbegroting kenmerkt zich door de spelvormen die per ronde uitgevoerd worden. Niks geen verbale woordenstrijd, maar met behulp van democratische spelvormen en dialoogkaarten heeft iedereen evenveel in de melk te brokkelen.
Het ontwerp voor het uitvoeringsproces is opgedeeld in tweeën: een methodisch ontwerp voor de startbijeenkomsten en een methodiek voor de finalebijeenkomst. In de eerste bijeenkomsten stellen inwoners de agenda van de stad op en delibereren er met elkaar over. In de finalebijeenkomst stellen bewoners de prioriteiten en verdelen het geld tot op één euro nauwkeurig. Inmiddels is de aanpak doorontwikkeld naar een derde ronde: de projectenkeuze. Inwoners dienen zelf projecten in voor de gekozen onderwerpen en maken ook samen de eindkeuzes. Voor 2017 was dan een stevig keuzedebat op een zondag in april, over meer dan 200 projecten



Hellendoorners maken hun eigen cultuurvisie

Hebben inwoners de overheid eigenlijk nodig om lokaal cultuurbeleid vorm te geven? Of is het juist andersom en heeft het bestuur veeleer de inwoners nodig? Het gemeentebestuur van Hellendoorn besloot het laatste. Inmiddels zijn de inwoners van deze Overijsselse gemeente druk bezig om het plaatselijke cultuurbeleid voor de komende jaren opnieuw vorm te geven. Het gebeurt in woonkamers en aan keukentafels. In kantines en bij de bakker. Iedereen praat mee.
De gemeente kent waarachtig een echte cultuurburgemeester, Johan Kampman. Hij haalde alle verenigingen, groepen, eenlingen en organisaties bij elkaar voor een klaterend begin. Onder aanvoering van deze groepen is er 2 maand lang een Cultuurkaravaan door de dorpen een wijken getrokken.
Voetbal, kroamschudden, paasvuren branden en carbid schieten zijn in Hellendoorn net zo goed cultuur als beeldende kunst en muziek. Wie bepaalt eigenlijk wat cultuur is? “Cultuur, dat zijn we immers zélf! Cultuur is wat we zijn, wat we doen, dat is heel breed. Dat is niet voorbehouden aan een klein groepje.” zegt een deelneemster aan het ‘deliberatief proces’ over de lokale cultuur. Deliberatief? Een moeilijk niet zo Hellendoorns woord voor ‘er over praten met elkaar’.
Maar het gaat verder dan ‘er over praten’. Er wordt ook van alles tussendoor geregeld, zoals een ‘coulissenman’, een popkelder, een prikbord. De inwoners stellen de Cultuurvisie op en stellen het ook vast. Zo heeft de gemeenteraad dat bepaald. Een groep van meer dan 100 Hellendoorners gaan elkaar het culturele vuur na aan de schenen leggen en nemen de eindkeuzes. Deze groep, de Bonte Honderd, is voor de helft ‘ingeloot’ en de tweede helft heeft zich aangemeld tijdens de Cultuurkaravaan of gewoon na een berichtje in de krant.
In een productieteam met veel Hellendoorners begeleid Rode Wouw vooral het proces van keuzes maken, met nieuwe methodieken, door werkvormen aan te dragen en de bijeenkomsten aan te slingeren. Dat is van belang omdat de Hellendoornse inwoners een stap maken van het in de beleidswereld nog niet eens zo oude ‘co-creëren’ naar zelfbepaling. En zo wordt dat ‘delibereren’ ook een vorm van een inlevende dialoog tussen meer dan 100 mensen in plaats van een inspraakavond of een ‘stickertjesplaksessie’.

Cultuurkaravaan Hellendoorn



Voor meer informatie: joophofman@rodewouw.nl

Elkaars wereld leren kennen in Alphen aan den Rijn

In opdracht van de rekenkamercommissie van Alphen a/d Rijn hebben wij onderzoek gedaan naar de effecten van het nieuwe beleid t.a.v. burgerparticipatie, op de rol van bewoners en raadsleden. In het onderzoek is gewerkt met gemengde onderzoeksteams  van raadsleden, inwoners en ambtenaren, die elk een casus onderzochten. Door samen het proces te reconstrueren kreeg men inzicht in elkaars beleving van dit proces. Het resultaat is weergegeven in een essay met spannende aanbevelingen en warm ontvangen door de raad. Belangrijkste les: elkaars wereld leren kennen!

Het nieuwe participatiebeleid: Nieuw en Anders wil o.a. het initiatief vooral bij inwoners laten waardoor meer betrokkenheid ontstaat bij de eigen straat, wijk en stad. De gemeente krijgt steeds meer een faciliterende rol. Met dit als uitgangspunt hebben we met vier onderzoekteams 4 casussen onderzocht: een burgerinitiatief, een in eigen beheer ontwikkelde dorpsvisie, de maatschappelijke participatie in een wijk en het groenbeleid in een dorp. Bij het onderzoek is m.n. gekeken naar het samenspel en het democratisch proces gedurende het hele traject. Daarbij is o.a. gebruik gemaakt van instrumenten als de Democratische Bril www.democraticchallenge.nl en de Waardendriehoek www.pubiekewaarden.nl

 Dat leverde interessante bevindingen op, die zijn verwoord in het einddocument dat in de vorm van een essay aan de raad is aangeboden. Daarin onder andere een zestal bevindingen voor de raad zelf, maar ook veel lessen voor ons allemaal, bewoners, ambtenaren, raadsleden en collegeleden.

Het is bijzonder dat er aan het eind van dit onderzoek een gezelschap van Alphenaren is ontstaan dat met elkaar ‘Nieuw en Anders’ heeft leren omgaan.


Voor meer informatie: bertvanderploeg@rodewouw.nl

GIDS Gezond in de buurt door de buurt

'De leefstijltrainingen zijn ontwikkeld samen met bewoners en de GGD en sluiten perfect aan bij de vragen van m.n. wijkbewoners.'

Het landelijke programma Gezind in de Stad, GIDS, is in Veenendaal vooraf gegaan door het Sociaal programma in het JES-gebied (Jan Roeckplantsoen, Engelenburg-noord en Schrijverspark) en door het Lokaal gemeentelijk gezondheidsbeleid. Het is bekend dat in wijken met bewoners met gemiddeld een lage opleiding en lage inkomens de gezondheid significant slechter is en dus het beroep op de gezondheidszorg en de uitval bij werk en participatie veel en veel groter is.

GIDS in de wijk heeft tot doel om in dit geval het voormalig JES-gebied tot een gezonde wijk (voetnoot) om te vormen. Dat betekent veel preventieve aandacht laagdrempelig dicht bij huis. Onder andere door de inzet van eigen ambassadeurs en trainers die zelf in de wijk wonen en vanuit verschillende culturen (en ook verschillende talen) acceptabele boodschappers zijn, waarvan iets wordt aangenomen, omdat het vanuit de gemeenschap komt.

Dat betekent ook dat de boodschap op meerdere momenten vanuit verschillende kanten op dezelfde manier moet worden uitgedragen. Hier doen we dat vanuit het sociale domein, de sport en het basis onderwijs. Zo heeft één van de basisscholen al het certificaat van gezonde school en heeft een gezamenlijke actie inde wijk ook een ‘gezond schoolplein’ opgeleverd.

Er wordt gesproken met de gemeente en de zorgverzekeraar om de leefstijltrainingen in het basispakket (als extraatje) te kunnen opnemen. De leefstijltrainingen zijn ontwikkeld samen met bewoners en de GGD en sluiten perfect aan bij de vragen van m.n. wijkbewoonsters. Doordat er trainers en vooral trainsters ingezet worden die afkomstig zijn uit verschillende landen, kunnen ze ‘cultureel’ vertaald worden en bovendien in eigen taal gegeven worden, zodat hiermee ook de groep laaggeletterden bereikt wordt. Een groep die vanuit preventie gezien meestal onzichtbaar en onbereikbaar is.



Voor meer informatie: bertvanderploeg@rodewouw.nl